نوت: متنی را که در ذیل میخوانید مصاحبۀ است که سال گذشته با فصلنامۀ وزین طرح نو داشتم. این مصاحبه قبلا در همان فصلنامه به چاب رسید است. نشر مجدد آن عاری از بهره نخواهد بود.

 

طرح نو: مهاجرين افغاني استراليا در كل و مهاجرين هزاره به طورخاص رسانه جمعي در اختيار دارند يا خير و اگر دارند كم و كيف آن را توضيح دهيد.


رضایی: از آنجایی که مردم و جامعه ما در یک کشور دموکراتیک مثل آسترالیا سکنی گزیده اند، دست یابی و در اختیار داشتن رسانه های جمعی از ضروریات بسیار حیاتی می باشد. در جامعه و دولت دموکراتیک، رسانه های جمعی به حیث رکن چهارم نظام در کنار ارکان سه گانه مقننه، قضاییه و مجریه محسوب میشود. چنانچه در جلب مشارکت مردم، آگاهی، مشروعیت بخشیدن به نظام، عدم مشروعیت نظام و بلاخره مردمی ساختن نظام با جلب مشارکت مردم نه تنها در انتخاب نمایندگان بلکه انتقاد از ناکارآیی نظام موثرترین رکن محسوب میشود. رسانه های جمعی به عنوان تربیونی انتقال پیام، معلومات، و اطلاعات به توده ها، گفت و شنود، ارتباط میان مردم و نظام، نظارت بر کارکرد های نظام  و جهت دهی افکار عامه نقش مهمی را ایفا مینماید.

از طرف دیگر آسترالیا کشوریست که در آن تنوع و کثرت گرایی به عنوان یک اصل زندگی چندفرهنگی آن پنداشته میشود. بدین خاطر ترویج و انکشاف فرهنگ های ساکنان این سرزمین از پشتبانی های مالی و معنوی دولت برخوردار بوده و دارنده گان فرهنگ های مختلف دنیا به خاطر نگهداشت ترویج و انکشاف فرهنگ های بومی شان دست به سازمان دهی انجمن ها و مؤسسات فرهنگی اجتماعی زده اند تا باشد که از آن طریق فعالیت های رسانه ای را پایه گذاری نمایند.

با درک این واقعیت، و حقایق مسلم جامعۀ ما؛  فرهنگیان و فرهیختگان در ایالت های مختلف آسترالیا از قبیل آسترالیای جنوبی، ایالت کوینز لند و ایالت ویکتوریا از این مزایا بی بهره نمانده و دست به فعالیت های رسانه ای زده اند. در شهر ادیلید مرکز ایالت آسترالیای جنوبی مؤسسۀ فرهنگی کاروان از سال 2005 بدینسو رادیویی را راه انداخته اند تا تربیونی برای اظهار نظرهایی خبره گان جامعه و زمینه ای برای نهادینه ساختن پدیده گفتگو و نقد ونظر، باشد. برعلاوه برنامه های فرهنگی این رادیو که همیش در تلاش سوژه های فرهنگی، معضلات اجتماعی و فکری بوده، و نظر به توان و تدبیر آن را مطرح نموده است؛ اخبار و موسیقی نیز از برنامه هایی همیشگی رادیو بوده و است.  قابل ذکر است که نشریات این رادیو به زبان دری می باشد. مؤسسه مذکور در سال 2007 نظر به بعضی از نیازهایی دیگر جامعه، اقدام به فعالیت در عرصه رسانه نوشتاری نموده و  فصلنامه "سخن نو" را  نشر نمود. فصلنامه "سخن نو" با هدف ترویج فرهنگ دانش اندوزی، ایجاد تربیونی برای انعکاس اندیشه ها و آیده های فرهنگیان، زمینه ای برای نشر دید گاههای متفاوت و متنوع اهل قلم و تدبیر، پلورالیزم فکری، و بلاخره زمینه برای گفتگوها از مجرای اندیشه و منطق، به همت جمعی از دوستان همدل و هم درد و درک آغاز به کار نمود.  انتشار فصلنامه مذکور مورد استقبال گستردۀ فرهنگیان و ارگان های فرهنگی کشور گردید.

به همین منوال در سال  2002 جامعۀ هزاره های ویکتوریا نظر به احساس نیاز شدیدی آن شرایط که اکثر هموطنان ما با ویزای موقت بسر میبردند، اقدام به نشر اولین شماره جریده “آرمان” در اکتوبر 2002 و در 8 صفحه نمودند. ماهنامه آرمان در طول 6 سال گذشته راه طولانی ای را طی نموده است و اکنون از نگاه کمیت و کیفیت جایگاه خود را در اجتماع افغانهای مقیم این دیار پیدا نموده است. چنانچه این ماهنامه بصورت منظم منتشر شده و در اکثر شهرهای آسترالیا توزیع میگردد.

 

در بریزبین نیز از ماه جون  سال 2007 رادیو آوای دوست شروع به فعالیت نموده است.  رادیوی مذکور نیز با درک لزوم گسترش و حفظ زبان و ایجاد تفاهم بین جامعه و خبررسانی برای هموطنان که به زبان انگلیسی تسلط خوب ندارند، بنیانگذاری گردیده است.

در خصوص ماهیت و کیفیت این رسانه ها باید گفت که بخاطر عدم نیروهای متخصص، بودجه کافی و در ضمن کار داوطلبانه، تعریفی بسزایی ندارد. یعنی در مقایسه با رسانه های جمعی که اقشار و جوامع دیگر در این کشور در اختیار دارند، رسانه های مردم و جامعۀ ما هنوز به حد مطلوبی از بالندگی نرسیده است. یکی از دلایل دیگر کم کیفی این رسانه ها، همانا پرداختن به این کار به عنوان یک وظیفه کناره وی و اضافی برای دست اندرکاران بوده است. اکثر دست اندرکاران در این رسانه ها یا محصل اند و یا هم کار میکنند، لذا به این کار فرصت مطلوب داده نمیشود.

 با وجود آن، هرکدام این رسانه ها در جای خود بخاطر توطن هموطنان ما نقش بسیار موثر و حیاتی ایفا نموده اند. آرمان با وجود شرایط دشوار مالی و معنوی برای چندین سال همچنان به نشر ماهنامه اش به صورت منظم پرداخته است و در حقیقت به یک تربیون انعکاس آرا و افکار مردم ما در این کشور مبدل گردیده است.

رادیو کاروان در مدت سه سال فعالیت اش جایگاه نسبتاً قابل قدری نزد جامعه، خصوصاً بین فرهنگیان و قلم بدستان جامعه، پیدا نموده است.  این رادیو با اجرای برنامه های که معضلات اجتماعی را به بحث و نقد میگیرد، پدیده گفتگو و ضرب آرا را در جامعه توسعه بخشیده است.

 


طرح نو: آيارسانه های مردم ما ازآزادي برخور دارند يا محدوديتهاي را عمال ميكنند، در صورتيكه محدويت اعمال ميكنند در چي ساحه‌ها هست؟


رضایی: شاید بتوان به صراحت اذعان نمود که آسترالیا یکی از کشورهای جهان است که آزادی بیان و رسانه ها به حد مطلوب در آن مشهود بوده و توسط دولتمردان نیز احترام میگردد. رسانه های مردم ما نیز در اینجا از آزادی کافی برخوردار بوده است. در این خصوص محدودیتها از طرف مردم و جامعه بیشتر بوده تا از طرف ارگان های دولتی و قانون رسانه ها. قانون رسانه های آسترالیا یکی از دموکرات ترین قانون هاست که آزادی رسانه را ضمانتی بس بزرگی برای بقای دموکراسی و مردم سالاری میداند.

ولی جامعه و مردم ما با وجود مهاجرت فیزیکی، ذهناً و از لحاظ فکری هنوز در افغانستان و یا پاکستان و ایران بسر میبرند و این نوع بینش و برخورد با برنامه های اصلاحی رسانه های ما، در حقیقت دست و پا گیر بوده و است.


 

طرح نو: رسانه جمعي خود استراليا برخوردش با مهاجرين در كل و با مهاجرين افغاني به خاص چي گونه است، ايا تبيعيضانه برخورد مي‌كنند يا انساني؟

 


رضایی: رسانه های جمعی خود آسترالیا برخورد متفاوت با مهاجرین داشته است. برخورد رسانه ها ناشی از ایدیولوژی سیاسی است که آنها به آن معتقند. در دوران حکومت ایتلافی حزب لیبرال و نیشنال تحت قیادت جان هاوارد، رسانه های همسو با ایدیولوژی حزب لیبرال برخورد خوبی با مهاجرین نداشت. در حالیکه رسانه های دیگری همسو با ایدیولوژی حزب کارگر نقش مهاجرین را در پیشرفت اقتصادی و کثرت فرهنگی کشور مؤثر دانسته و همواره از آن تقدیر شد. رسانه های کاملاً مردمی مثل ABC  و SBS همیشه تلاش در انعکاس مسایل به شکل واقعبینانه آن داشته اند و نقطه های قوت و ضعف مهاجرین را در اسکان پذیری همواره مورد نقد و بررسی قرار داده اند.

سال گذشته موجی از گزارش های رسانه ای در مورد مهاجرین آفریقایی و عدم استقرار پذیری و توطن مدنی، آنها را به باد انتقاد گرفت و حتی دولت مصمم شده بود که دیگر از آفریقا مهاجر نپذیرد، ولی با به قدرت رسیدن حزب کارگر این گزارش ها کم رنگ شد و دولت در قبال آن راه انسانی تر را برگزید.

البته در کل گفته میتوانیم که در مجموع رسانه های جمعی با مردم ما برخورد انسانی داشته اند. سهم بارز مردم ما در پیشرفت اقتصادی ایالت ها، سهم گیری در مسایل ملی و مردمی، صلح دوستی، احترام و تفاهم با سایر ساکنان این دیار، سهم گیری فعالانه جوانان ما در عرصه های ورزش و تحصیل و غیره، از طرف رسانه های جمعی کشور مورد تقدیر قرار گرفته اند.